Åleine i Alpane

(Roman, 1999, utdrag)

Å LESE UNORSK
 
Ein veit ikkje kven ein er, før ein har sett dei andre. Utlandet er staden ein aldri kjem til. Mi kjære er reist over havet, i ein skrøpeleg farkost, og kva anna kan eg gjere enn kvar kveld å gå ut på pynten og stire?
    Ein blir ikkje seg sjølv før ein har møtt dei andre, der på hi sida av havet, der mi kjære drog.
    Stundom blir dei store skogane altfor indianarlause, og fjella og reinsbukkane har inga meining. Det er då ein må av stad, til Prahas dunkle gater eller til dei tronge, matosande smaua i Paris for å duellere med kårde. Guds død! Tankane blir så store og lidenskapane tar alltid overhand, men mi kjære vil ikkje vende tilbake.
    Eg stoppar på vegen. Nyleg blei eg spurd under eit skulebesøk om eg hadde vore med og skrive Bibelen. Eg måtte svare som sant var at eg har mykje å stå i med, mangt skal skrivast, og ein kan ikkje rekke over alt. Men spørsmålet var rett. Det er der alt begynner, det er Bibelen ein må skrive. Og det er iallfall der all unorsk lesing startar, det store mørket og det store lyset, dei tunge profetiar og den lysaste poesi, der mi kjære spring i vill fart bort frå kong David, horebukken og salmediktaren.
    Vidare går det, mot aude øyar, gjennom indianarskogen og nedover den endelause Mississippi til ein endar i eit kaninhol. Å ja. Likevel les ein ikkje det unorske først og fremst fordi det er  unorsk, men fordi det er - ja, allment, men på ein unorsk måte. For ein finn alt det ein kjenner, men det ser litt annleis ut litt lettare og lystigare, litt alvorlegare, litt fullare av sjølvtillit og faenskap. Litt meir.

    Men mi kjære er borte, eg saknar henne slik og kan ikkje gi henne opp berre fordi ho er reist.

    Eg kjem til Frankrike, og i eit hageselskap for det parisiske borgarskapet tømmer forfattaren Jarry siste absintslanten, trekker begge pistolane og skyt vilt rundt seg og seier at viss det er mi kjære eg er på jakt etter, så er ho på veg mot det opne havet i ein liten båt etter å ha gjort ende på heile den polske armeen. Som om eg ikkje visste det.
    I bula Tabou på St. Germain-des-Prés, tar Boris Vian ein pause i trompetsoloane og seier at han såg henne sist i ein boksekamp med djevelen og gudane må vite kven som har vunne.
    Frå Praha kjem meldinga om at ho er blitt forlova med den unge dr. Franz Kafka og er sist sett sitjande bakpå motorsykkelen hans med eit stort insekt på ryggen.
    På ein pub i Swansea sit Dylan Thomas og seier at det må vere same dama og han gløymer henne aldri. Ho lokka han ned i eit badekar med iskaldt vatn og lokka han til å drikke eau de cologne så han slokna heilt, og det mens han sat der med ei flaske på eine fingeren.
    Lewis Carroll kjem dinglande med fotoapparat på magen og seier at det nok ikkje var ho som blei borte i kaninholet, men kanskje ho har råka ut for Snarken, og då ligg ho tynt an, særleg dersom Snarken skulle vise seg å vere - slik alt tyder på — ein Boojum.
    På ein fortauskafé sit Samuel Beckett og seier ingenting, og eg hastar vidare og lurer for første gong på om eg ikkje skal gi opp og gjere noko anna.
    Men mi kjære er reist over havet, og eg kan jo ikkje gi henne opp på denne måten, og eg ser jo spor etter henne overalt.
    Ein ny og siste stopp. Eg har i år skrive ei bok om bjørnen Alfred og hunden Samuel. At dei er oppkalla etter ein fransk og ein irsk-fransk forfattar, veit dei ikkje, og om dei visste det, ville det ikkje bety noko for dei. Dei har ingen annan litterær helt enn Gerhardsen. Likevel ber dei med seg ein litterær ryggsekk, både frå sine litterære namnebrør og frå mange andre der ute. Og hadde det ikkje vore for dei, ville ikkje den boka blitt til og heller ikkje dei andre bøkene.
    Og om mi kjære aldri skulle vende tilbake, men bli der borte på hi sida av havet, så veit eg kor ho har gått og kven som kan fortelje meg korleis ho har det.                                                                                                                                            (forfatteren nr. 1, 1994)
 
 
____________________________________________________________________________________________
 
Frå Ragnar Hovland: Åleine i Alpane. Det Norske Samlaget 1999. Side 291-293. Publisert med løyve frå forfattar og forlag. Elektronisk utgåve ved Nynorsk kultursentrum 2011.© Anna publisering eller offentleg bruk kan berre gjerast med løyve frå forfattar og forlag.
____________________________________________________________________________________________