Norske gleder

(Roman, 2002, utfrag)

Hawaiiskjorter
 
Det går liksom ikkje heilt an. Det hefter sjølvsagt noko brautande amerikansk og vulgært ved dei. Alle veit det. Det er dei usympatiske amerikanske turistane, med sine magar, høge røyster, ølboksar, manglande sosiale intelligens, klare fiendebilde og uinnskrenka tru på dollarens makt. Det er ei skjorte for middelaldrande og eldre menn, i dei fleste kategoriar, menn utan smak og sjølvinnsikt, gjerne også menn ein har likt, men med stordomstida bak seg. Beach Boys live på Waikiki Beach. Dei er gamle og utan Brian Wilson, med dumme smil, men speler likevel såpass bra, og musikken er i utgangspunktet så uklanderleg, at dei nesten overvinn fordommane mot hawaiiskjorter.
    Det er ei skjorte for litt brutal bekymringsløyse. For dei som ikkje kan eller vil innsjå at dei er mislikte eller latterlege.
    Det er ei skjorte det ikkje går an å ta heilt på alvor, og iallfall ikkje gå med utan å vise tydeleg at det er ironisk meint. Desse skjortene med skrikande mønster, palmetre og bølgjer, digre blomstrar, fossefall, kvinner i bastskjørt og med blomsterkransar, gitarar i måneskin.
    Og så Hawaii - kitschlandet framfor noko anna, alle dei dumme Hawaii-draumane og Hawaii-songane, ønskjekonserten på 50-talet, den litt ekle uskylda midt i den kalde krigen.
    Så lenge ein er ung er det annleis. Då kan ein gå med kva som helst, for ein er ung og ingen skal bestemme kva stil ein skal velje, og ein tar til seg kva ein vil, berre ein viser at ein sjølv har bestemt det.
    Straks ein er blitt middelaldrande, stiller alt seg heilt annleis, det dreier seg no om diskré middelvegar, redsla både for å verke gammal og for å verke påtatt ungdommeleg.
    Hawaiiskjorter er noko utenkjeleg, og ein tenkjer då heller ikkje på dei. Ein har eigentleg for lengst gløymt at dei finst.
    Heilt til ein dag.
    Det er absolutt ikkje planlagt. Ein går til dømes på ei gate i København, stoppar ved eit butikkvindauge, ser litt på klesplagga, får eit innfall.
    Der inne heng dei. Eit heilt stativ med hawaiiskj orter, barndommens hawaiiskj orter, som om dei skulle ha hange der heile tida og berre venta på denne dagen.
    Og brått, i eit sjeldan klarsyn, veit du det. Tida er komen, ting fell på plass. Dei gode sommardagane då ein ikkje treng å gjere noko spesielt, men alt kan skje, halvt gløymde songar frå ei anna tid, dei første vaksenfilmane, Elvis Presley i Acapulco, dei store bilane, endelause rekker med forelskingar, lengt mot det enno udefinerte, ein lengt som nesten ikkje er til å halde ut. Du ser at dei er vakre, at det står «Made in Hawaii», ikkje noko falskt, ikkje noko anna enn det dei gir seg ut for å vere. Kvifor skal djevelen fa ha alle dei finaste skjortene? Og er du ikkje blitt vaksen og kan gjere kva du vil?
    Du vel ei blå, den finaste, men tar ei til, ei til å variere med, for å vise at du meiner business. For det er alvorleg meint. Litt spøkefullt, men alvorleg. Alt har vore tåpeleg fortrenging, først no kan du vedkjenne deg hawaiiskjorte- sida di og endeleg bli heilt menneske. Den du ein gong var, men som er blitt borte ein stad på vegen.
    Ein dag er tida komen, temperaturen er riktig, alt stemmer. Du tar på deg skjorta og går ut i dagen, møter venner, tar imot smilande kommentarar, smiler med. Du kjenner deg litt dristig, litt på kanten. Men først og fremst fylt av den gode kjensla av å ha gjort noko riktig, av å vere velkledd.
 
____________________________________________________________________________________________
 
Frå Ragnar Hovland: Norske gleder. Det Norske Samlaget 2002. Side 22-25. Publisert med løyve frå forfattar og forlag. Elektronisk utgåve ved Nynorsk kultursentrum 2011.© Anna publisering eller offentleg bruk kan berre gjerast med løyve frå forfattar og forlag.
____________________________________________________________________________________________